(4 oy, ortalama: 8,50)

 Loading ...

NÄ°HAL B. KARACA | 23.03.2007 | Zaman

Kanın tıpkı çizgi ya da grafik romanlardaki gibi, fizik kurallarını hiçe sayan açılarla sıçraması, karakterlerin kol ve karın kaslarındaki ÅŸaşılası abartı ve sonra Leonidas’ın garip saç kesimi, Pers Kralı Zerhes’in ise piercing, hızma ve halhal üçlemesinden oluÅŸan gözalıcılığı, bir sinema yapıtı için hayati önem arz eden ÅŸeyler ise, evet, 300 Spartalı, görsel efektleri ve grafik tasarımları ile bir ‘aferin’i hak ediyor. Lakin zarftaki işçilik, mazrufun çirkinliÄŸini örtebilmeye muktedir deÄŸil.

300′ün ne türden tarihsel hatalar içerdiÄŸini tarihçiler tartışsın. Söylemini dayandırdığı tez ile gösterdiÄŸi ÅŸeylerin nasıl çeliÅŸtiÄŸine bakalım biz. Olay nedir? Spartalı 300 askerin Pers ordusuna karşı, tüm Yunanistan’ın birlik olmasının öncülüğünü yapan Thermopylae savaşında gösterdikleri yiÄŸitlik. Tez nedir? Batının özgürlük ve demokrasi mücadelesinin daha MÖ 480′de baÅŸladığı, DoÄŸunun o gün de tıpkı bugün gibi köle, köleci ve köleleÅŸtirici olduÄŸu. 300 cesur Spartalının açtığı yolda, dünyayı ‘mistisizmden ve zorbalıktan kurtaracak özgür bir geleceÄŸin’ temelleri atılmış olmaktadır. Abartı yok, filmde gerçekten kahrolası mistizm gibi bir ifade geçiyor ama buradaki mistiklerden kasıt Sparta’nın Ephor adı verilen kendi mistikleri; zorbadan kasıt ise pektabii Persler ve beraberlerindeki Asyalılar!

Sparta kralı Leonidas sadece Perslerle deÄŸil, çirkin yaratıklar olarak tasvir edilen Ephor’ların konseyce ‘ilahi’ kabul edilen fetvalarıyla da savaşıyor. Tam teÅŸekküllü bir özgürlüğün yolu sekülerizmden geçer hesabı. Fakat o çaÄŸda böylesine tekemmül etmiÅŸ bir ‘özgürlük’ tasavvurunun olmasına imkan olmadığı gibi, filmin karakterlerinin de özgürlükten hiçbir ÅŸey anlamadıklarını söylemek mümkün. Hadi, Sparta’daki erkek çocukların küçük yaÅŸlarda alınıp ‘agage’ adı verilen ve en temel ilkesi ‘merhamet yok, acıma yok’ olan çetin bir eÄŸitim sürecinden geçirildiÄŸini anladık diyelim. Olay bununla kalmıyor fakat. Pers kralını her fırsatta ‘zalim, köleci, köle toplumunun kralı’ olarak betimleyen film, Sparta’da doÄŸan her bebeÄŸe şöyle bir bakıldığını ve eÄŸer çelimsiz ise, bebek iskeletleriyle dolu olduÄŸunu gördüğümüz çukura atıldığını gösterecek kadar küstah, bu olguyu ‘yiÄŸitlik’ mitini destekleyen bir marifet gibi sunacak kadar hödük… Kusura bakmasınlar ama bu veriden olsa olsa bir batı medeniyeti ironisi çıkar, olayı bu sahneden alıp epik bir destana sürüklemek ise neresinden baksanız çifte püsküllü bir Amerikan gerzekliÄŸidir. Zira ana rahmine düşmesini geçtim, doÄŸmuÅŸ olmakla artık yaÅŸama hakkını ÅŸeksiz şüphesiz kazanmış olan bir insan yavrusunu, çelimsiz olduÄŸundan bahisle öldürenlere ‘özgürlük savaşçısı’ denmez, ‘vahÅŸi’ denir. Bu durumda dahi sanat ve sanatçı ‘dokunulamaz’ kalabilir mi? Bence hayır; ortada sanatlı bir yalancılık, zenaatli bir gözbaÄŸcılık vardır; hepsi bu.

Herkes bilir; geçmiÅŸ her defasında yeniden yazılır. Bu yeniden yazılma iÅŸleminden amaç, geçmiÅŸi galiplerin bugünkü siyasi pozisyonlarını onaylayan bir güzellemeye; maÄŸlubu ise ontolojik olarak yanlış-eksik gösterecek bir iddianameye dönüştürmektir. 300 Spartalı tam olarak bunu yapmaya çalışıyor. Yok öyle yapımcıların ‘bir sinema eserine böyle bakmamalı, bakın bazı seyircilerimiz Pers kralı Zerhes’i Bush’a benzetti, bakışaçısına göre deÄŸiÅŸiyor bıdı bıdı…’ türünden laflarına aldanmaca! Sen medeniyetler çatışması tezini kanırtacak her türlü hainliÄŸi yap, sonra da iki salak izleyicinin algı yanılmasını fırsat bilerek ‘yorum farkı’ gibi bir moral üstünlük aralığından sıvışmaya çalış. Gören de, karşımızda Tarkovsky’nin ‘Ayna’sı gibi bin yoruma açık bir yapıt var zanneder. Hadi oradan. “Sebastio, konuÄŸumuza yolu göster!” repliÄŸini hatırlatmak isterim. ‘Köle’nin, üzerinde mutabakata varılmış sinematoÄŸrafik karşılığını. Dahası, bu ‘yapıt’a emek verenlerin neo-conların kültür elçiliÄŸini üstlenmiÅŸ bir Spielberg’in ‘Amistad’ını dahi görmemiÅŸ olmaları mümkün mü? Özgürlük simsarlığı yapanlar, onların filmlerini ne çok izlediÄŸimizi unutuyor olmalılar, ki bu da giderek bizim ‘ironik’ durumumuz haline geliyor; geçelim.